حمایت از زنجیره تامین اقتصادی

حمایت از زنجیره تامین

  بزرگنمايي:

فصل تجارت - حامد نجفی علمدارلو دکترای اقتصادکشاورزی و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت‌مدرس اقتصاد جهان در نتیجه شیوع ویروس کرونا در شرایط بحرانی قرار گرفته است. شغل‌های بسیاری از دست رفته و بسیاری دیگر در معرض تهدید قرار دارند. تداوم این ویروس می‌تواند یکی از عمیق‌ترین رکودهای اقتصادی را در تمام تاریخ رقم بزند و مسلما آثار آن تا سال‌ها باقی خواهد ماند. پاندمی کووید-19، به همراه جنگ تجاری چین و آمریکا، ضربات سهمگینی بر جهان‌شمولی تفکر اقتصاد آزاد زده‌اند. تفکری که پیش از این نیز در نتیجه بحران‌های زیست‌محیطی دهه‌های اخیر و رکود مالی سال 2008 در معرض پرسش‌های جدی قرار گرفته بود. هرچند ایده «مسوولیت اجتماعی» تاحدودی توانست احیای موقتی برای تفکر اقتصاد آزاد به ارمغان آورد، اما در ادامه و با گسترش دامنه بحران‌ها، توانایی این تفکر را برای اداره جهان پیش رو با تردیدهای بی‌شمار مواجه کرده و همین امر می‌تواند منجر به گسترش طرفداران ایده دخالت گسترده دولت‌ها در اقتصاد شود.

مدت زمان ماندگاری شیوع ویروس کرونا بیش از پیش‌بینی‌های اولیه بوده و درحالی‌که انتظار می‌رفت دارای روند V شکل باشد، روند U شکل به خود گرفته و همچنان در قسمت نزولی خود قرار دارد. با این وجود به منظور تسکین آثار انسانی و اقتصادی بیماری کووید-19، سیاست‌گذاران کشورها مجبور به وضع محدودیت‌های بی‌سابقه‌ای شدند. از طرف دیگر با استفاده از سیاست‌های پولی قابل‌توجه مانند بسته‌های حمایتی چشمگیر و پرداخت‌های جبرانی، سعی در کاهش آثار سوءاقتصادی این بیماری دارند. پیش‌بینی می‌شود که این بحران تا حدود زیادی ساختارهای اقتصادی را تغییر داده و منجر به دخالت‌های گسترده دولت‌ها در اقتصاد شود، چراکه شیوع این بیماری تا حدود زیادی اصالت تجارت آزاد را با چالش جدی مواجه کرده و ناکارایی آن را در مواقع بروز بحران به رخ کشیده است. شیوع ویروس کرونا که ناچارا با تعطیلی‌های گسترده در بهار 1399 همراه شد، آسیب‌های قابل‌توجهی به اقتصاد کشور وارد کرد، اقتصادی که تا پیش از آن نیز در نتیجه تحریم‌های غربی بسیار شکننده و آسیب‌پذیرتر شده بود. همین امر رشد اقتصادی در سه ماهه اول 1399 را به منفی 35/ 3 درصد رساند. در صورتی که انتظار می‌رفت اقتصاد ایران بتواند روند احیای خود را در سال‌جاری آغاز کند. از این رو اقتصاد تحریم زده ایران و به تبع آن بخش کشاورزی نیز از عواقب این بیماری در امان نماند، اما در مقایسه با بخش‌های صنعت و خدمات آسیب‌های به مراتب کمتری را تجربه کرده و خواهد کرد. هر چند بخش کشاورزی در مقابل حوادث طبیعی آسیب‌پذیر است، اما در مقابل حوادث بشرساز مقاومت قابل‌توجهی نشان می‌دهد. حجم اقتصاد این بخش در یک دهه اخیر حدود 40 درصد بیشتر شده، در صورتی که در همین دوره حجم کل اقتصاد 5/ 2 درصد کمتر شده است. بنابراین کشاورزی ایران به مراتب آسیب‌های کمتری از تحریم و کرونا دیده و به تاب‌آوری اقتصاد کشور نیز مساعدت کرده است. در سه ماه ابتدایی سال 1399 و براساس گزارش مرکز آمار ایران تنها بخشی که رشد مثبتی را تجربه کرده، بخش کشاورزی است. این رشد مثبت در شرایطی حاصل شده که علاوه بر تحریم‌های تقریبا همیشگی، ویروس کرونا نیز گسترش داشته است.
شیوع بیماری کووید-19، آسیب‌های قابل‌توجهی به صنعت غذا در سراسر جهان وارد کرده است. دولت‌ها نیز سیاست‌های پولی را به منظور حمایت از زنجیره تامین محصولات کشاورزی در دستور کار خود قرار داده‌اند. اگرچه افت قیمت‌های جهانی بعضا قابل‌توجه است، اما با کاهش محدودیت‌های قرنطینه‌ای، شوک ناشی از بیماری میرا شده و ضمن کاهش نوسانات قیمتی، موجب برقراری تعادل نسبی شده است. آثار کرونا در بخش قیمت محصولات کشاورزی و تجارت آن با اثراتی همراه بوده است. همین امر تقاضا برای غذا را نیز در کشور دستخوش تغییراتی کرد، برای مثال برآوردها نشان می‌دهد که میزان زیان تولید گوشت قرمز در سه ماهه اسفند 98 تا اردیبهشت 99 بیش از 4408 میلیارد تومان و زیان تولید گوشت مرغ 1510 میلیارد تومان بوده است. از این رو این دو صنعت در مجموع حدود 6 هزار میلیارد تومان زیان دیده‌اند. بنابراین دخالت جدی دولت به منظور جبران خسارت این دوبخش کاملا ضروری است. یکی از راهکارهای مقابله با خسارت‌های این‌چنینی، توسعه صنعت بیمه کشاورزی به منظور پوشش وقایع فراگیر بهداشتی است. میانگین و واریانس تغییرات ماهانه قیمت کالاهای اساسی در فاصله ماه‌های دی‌ 98 تا خرداد 99 نشان می‌دهد که شوک کرونا بر قیمت کالاهای اساسی تا حدود زیادی میرا شده و بازار توانسته خود را با شرایط جدید وفق دهد. تغییرات قیمتی که در تابستان سال 99 اتفاق افتاده بیشتر ناشی از سایر متغیرهای اقتصادی بوده و اثرگذاری ویروس در اقتصادکشاورزی ایران کمتر شده است. بنابراین، اگرچه شیوع ویروس کرونا باعث ایجاد نوسان در قیمت کالاهای اساسی کشور شد، اما با کاهش محدودیت‌های قرنطینه‌ای و با رسیدن به تعادل جدید، شوک ناشی از بیماری تا حدود زیادی میرا شده و بازار به ثبات نسبی رسیده است. اگر چه سایر عوامل نوسان‌ساز مانند سیاست‌های ارزی کماکان اثرات خود را بر بازار به جا می‌گذارند. 
تراز تجاری در بهمن سال گذشته به رقم کم سابقه منفی 3/ 2 میلیون تن رسید و در اسفند 98 و فروردین 99 به ترتیب به مقادیر منفی 2/ 1 و 4/ 1 میلیون تن رسید. این کاهش قابل‌توجه در نتیجه محدودیت‌های تجاری در مرزها بود که کشورها در نتیجه نگرانی از تامین غذا اعمال کرده بودند. متوسط ضریب خوداتکایی کشور در 9 قلم کالای اساسی شامل گندم، جو، برنج، ذرت، دانه‌های روغنی، گوشت مرغ، گوشت قرمز، کنجاله سویا و قند و شکر کمتر از 60 درصد است. در بعضی از این کالاها مانند ذرت و کنجاله سویا وابستگی به واردات بسیار شدید است. از این‌رو هر گونه اختلال در جریان تجارت موادغذایی می‌تواند امنیت غذایی را در کشور با چالش‌های جدی مواجه کند. در همین راستا و در نتیجه بروز محدودیت‌های تجاری ناشی از شیوع ویروس کرونا، میزان واردات کالاهای اساسی کشاورزی به کشور در اسفند سال 98 به میزان 35 درصد کاهش یافت. از این‌رو برقراری مسیرهای سبز به منظور اطمینان‌بخشی به جریان تجارت در چنین مواقعی می‌تواند آثار منفی بحران‌های بهداشتی را خنثی نماید. 
آنچه تجربه جهانی نشان می‌دهد این است که کشورهایی که سطح خوداتکایی غذایی بالاتری داشته‌اند، آسیب‌های کمتری از محدودیت‌های تجاری دیده‌اند. همچنین، بحران بهداشتی کرونا تقسیم‌بندی جدیدی را در حوزه مواد غذایی کشورها شکل داده است. تجربه اخیر نشان داد که برخی از کالاهای کشاورزی مانند گندم و برنج با مازاد تقاضا مواجه شده و در نتیجه قیمت آنها افزایش یافت. از طرف دیگر، برخی از کالاها مانند محصولات پروتئینی به شدت با کاهش تقاضا مواجه شده و قیمت آنها سقوط قابل‌توجهی داشته است. برای مثال قیمت برنج در ماه‌های فوریه و مارس سال 2020 میلادی بیش از 23 درصد رشد داشته در صورتی که قیمت گوشت مرغ به میزان 33 درصد کاهش یافت و در اواخر ماه می‌2020 به کمتر از یک دلار به ازای هر کیلوگرم رسید. از این رو ایجاد این دسته‌بندی جدید می‌تواند مدیریت غذایی در شرایط بحران بهداشتی را بهبود ببخشد. این دسته‌بندی راهبردی می‌تواند شامل «ضروری در شرایط بحران» و «آسیب‌پذیر در شرایط بحران» باشد. 



ارسال نظر شما

Protected by FormShield

اخبار خواندنی

کاهش 34 هزار واحدی شاخص بورس

شرکت مازندرانی امسال 17 هزار تن گوشت ماهی خاویاری صادر کرد

کامیون‌های روسی مجوز تردد در مازندران می‌گیرند

رشد 2 درصدی معاملات آپارتمان‌های مسکونی تهران در مهرماه

کاهش نرخ رسمی یورو و 16 ارز دیگر

دستورالعمل ساماندهی رسیدگی به پرونده‌های بازار سرمایه ایران ابلاغ شد

ربیعی: از روشنگری‌های رهبر انقلاب سپاسگزاریم/ هجمه‌های اخیر انسجام ملی را نشانه گرفته بود

تحریم وزارت نفت را ظلم جدید آمریکا علیه ایران می‌دانیم

واکنش تمسخرآمیز وزیر نفت به تحریمش توسط آمریکا/به خاطر این هوشمندی به آمریکایی‌ها تبریک می‌گویم!

مخالفت دولت با پیشنهادهای کمیسیون درباره طرح تامین کالاهای اساسی/ فردا طرح در صحن بررسی می‌شود

فرصت یک ماهه نمایندگان سوال کننده به خاوازی برای رفع ابهامت موجود

بررسی روند اجرای پروژه‌های عمرانی استان اردبیل با حضور نایب رئیس مجلس

پیمانکاران به دلیل افزایش مداوم قیمت مصالح رغبتی برای اجرای پروژه ها ندارند

بخش عمده‌ای از افزایش قیمت‌ها به دلیل نرخ ارز است/نظارت بر بازار از شنبه تشدید می‌شود/در تلاشیم ثبات قیمتی در بازار ایجاد شود

سازمان ملل: سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جهان نصف شد

دردسر جدید اوپک/ لیبی تولید نفت خود را افزایش می‌دهد

سود صنعتی چین دوباره رشد کرد

سقوط 35 درصدی سود 3 ماهه بزرگترین بانک اروپا

اقتصادهای عربی امسال به شدت آب می‌روند

برگزاری تمرین مقابله با آلودگی نفتی در بندر چابهار

فعالیت بنادر کشور حتی یک روز هم متوقف نشد

چتر پدافند سایبری زیرساخت های بنادر تقویت می شود

توسعه 185 هزار هکتاری سامانه‌های نوین آبیاری در سال جاری

بازار مسکن درجا زد

برگزاری بزرگترین رویدادهای آنلاین کشور در دانشگاه شریف/اعلام مهلت ثبت‌نام

فصل تجارت سایت خبری تحلیلی اقتصاد

آگهی ها

  • پخش زنده آخرین اخبار اقتصادی
  • فصل بانک، نشریه الکترونیکی تخصصی بانک

© - www.fasletejarat.com . All Rights Reserved.