پوپولیسم در ماه‌های پایانی اقتصادی

پوپولیسم در ماه‌های پایانی

  بزرگنمايي:

فصل تجارت - داریوش ابوحمزه پژوهشگر اقتصادی دولت دوازدهم به‌همراهی مجلس در یکی،دو سال اخیر اقداماتی برای بهبود وضعیت معیشتی کارمندان و بازنشستگان انجام دادند،‌ به‌طوری‌که سعی شد تا با روش‌های مختلف حقوق هر یک از این اقشار افزایش پیدا کند. این سیاست‌ها به‌صورت مختصر عبارت بودند از:

- رشد 15 درصدی حقوق کارمندان و بازنشستگان در قانون بودجه 1399 (مصوب زمستان 1398)
- افزایش تا 50 درصد فوق‌العاده ویژه کارکنان دولت (30 بهمن 98)
- افزایش فوق‌العاده ویژه (دوم) برای کارکنان حوزه سلامت
- فوق‌العاده ویژه برای کارکنان غیر‌هیات‌علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی
- فوق‌العاده ویژه و فوق‌العاده جذب برای اعضای هیات‌علمی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی
- رشد 25 درصدی حقوق در بودجه 1400 (مصوب زمستان 1399)
- همسان‌سازی حقوق بازنشستگان (سال 1399)
لایحه نظام رتبه‌بندی معلمان (در دستور کار مجلس)
- طرح تسری فوق‌العاده خاص کارمندان سازمان
زندان‌‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور به کارکنان اداری قوه قضاییه (در دستور کار مجلس)
معمولا در جلساتی که برای تصمیم‌گیری درباره این سیاست‌ها تشکیل می‌شود، بر لزوم حفظ و ارتقا‌ معیشت این اقشار (به‌ویژه در شرایط تورمی سال‌های اخیر کشور) تاکید می‌شود. ضمن تاکید بر لزوم اتخاذ سیاست حمایتی به‌ویژه برای اقشار کم درآمد که در سال‌های اخیر معیشت آنها بسیار دچار مشکل شده، سوال اینجاست که آیا این نحوه تصمیم‌گیری به لحاظ مبانی کارشناسی و منطق سیاست‌گذاری صحیح است یا خیر؟ برای بررسی این موضوع لازم است به چند ملاحظه اساسی توجه کرد:
تامین مالی
نکته بسیار مهم در اتخاذ چنین تصمیماتی، اطمینان از وجود منابع مالی سالم و پایدار است. به‌عبارتی اگر منابع مالی مناسب و پایدار برای این تصمیمات وجود نداشته باشد، به هیچ‌عنوان انجام آنها قابل دفاع نیست. این در حالی است که بعد از تشدید تحریم‌های نفتی، دولت برای مدیریت امورات روزمره خود، دچار کسری بود، لذا در نتیجه اجرای این سیاست، کسری‌بودجه دولت تشدید شد. این اتفاق که منجر به استقراض از بانک مرکزی (به تعبیر عامیانه چاپ پول بدون پشتوانه) خواهد شد، عملا رشد نقدینگی و تورم را در پی خواهد داشت (همچنان‌که در دوماه ابتدای سال بیش از 40 هزار میلیارد تومان و در انتهای سال 1399 حدود 20 هزار میلیارد تومان تنخواه تسویه‌نشده از بانک مرکزی گرفته شده است)‌. همگان می‌دانند که رشد تورم بیشترین فشار را به اقشار کم‌درآمد و کارمندان و بازنشستگان وارد خواهد آورد.
دقیقا به همین دلیل نه تجربه سایر کشورها و نه مبانی علم اقتصاد، افزایش حقوق و دستمزد کارکنان از محل کسری‌بودجه و رشد پایه پولی را توصیه نمی‌کند‌ زیرا تجربه بشری مضرات گسترده این رویکرد با وجود ظاهر جذاب آن را اثبات کرده است.
وضعیت خوب بخشی از کارمندان
همانطور که گفته شد مهم‌ترین استدلال مطرح‌شده برای توجیه افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان تقویت قدرت خرید آنها است. در واقع به‌نوعی سیاست حمایتی مد‌نظر سیاستمداران بوده است. در این رابطه باید در نظر داشت که اولا بخش قابل‌توجهی از کارمندان و بازنشستگان جزو اقشار ضعیف قرار نمی‌گیرند.
برای مثال بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس‌ حدود 80 درصد کارمندان دولت در 5دهک بالای جامعه قرار دارند و حدود 60 درصد کارمندان در سه دهک بالا قرار دارند. باید توجه داشت که آمار فوق برای سال 1398 بوده و با توجه به افزایش قابل‌توجه حقوق اقشار مختلف کارمندان در سال‌های اخیر، وضعیت نسبی معیشتی این قشر نسبت به سایر اقشار جامعه بهتر شده است.
ثانیا اقشار بسیار ضعیف‌تری به لحاظ معیشتی در جامعه وجود دارند که اختصاص بودجه به آنها اولویت بالاتری دارد. برای مثال می‌توان به افرادی از سه دهک‌‌پایین که در اثر کرونا و رکود اقتصادی، شغل خود را از دست داده‌اند، اشاره کرد. برخی نیازهای ضروری در حوزه زیرساخت‌ها در مناطق محروم (مانند آبرسانی و...) نیز از این جمله است.
نبود منطق کارشناسی در میزان افزایش حقوق و مستمری
نکته دیگر در سیاست اجرا شده در افزایش حقوق کارکنان و همچنین افزایش مستمری بازنشستگان آن است که عمدتا افراد دارای دریافتی بالاتر رشد بالاتری (حتی به لحاظ درصد رشد) داشته‌اند. این در حالی است که اگر واقعا اجرای یک سیاست حمایتی مورد نظر بود، گروه‌های با حقوق پایین‌تر باید مشمول رشد بیشتری می‌شدند. در همسان‌سازی مستمری بازنشستگان (به‌ویژه برای دو صندوق کشوری و لشکری) مستمری بازنشستگان معادل 90 درصد «ناخالص» حقوق شاغل همرده تعیین شد. از یک‌سو مشخص نیست نسبت 90 درصد با چه مبنایی مشخص شده است. از سوی دیگر، با توجه به اینکه بازنشستگان از پرداخت بیمه و مالیات معاف هستند، دریافتی آنان بعضا از خالص دریافتی کارکنان شاغل همرده بیشتر خواهد شد. مضاف بر اینکه این منطق پرداخت مستمری عملا ارتباط بین مستمری دریافتی و حق‌بیمه پرداختی (در سال‌های اشتغال) را قطع کرده است.
اقتصاد سیاسی- آخر دولت
فارغ از ملاحظات فنی گفته شده، از منظر اقتصادسیاسی نیز نکات قابل‌توجهی وجود دارد. اصولا مطالعات گسترده‌ای پیرامون پدیده افزایش مخارج دولت برای کسب محبوبیت سیاسی (به‌ویژه پیش از انتخابات) انجام شده است. در حال‌حاضر نیز اتفاقی که در حال رخ‌دادن است، افزایش حقوق و مستمری کارکنان دولت در سال‌ها و ماه‌های پایانی کار دولت دوازدهم است. فارغ از انگیزه انجام این اقدامات، از آنجا که این تصمیمات «هزینه‌های پایدار چند صدهزار میلیارد تومانی» به‌دنبال دارد‌ و عملا دولت‌های بعدی باید متحمل هزینه‌های آن شوند، به‌نظر می‌رسد منطقی است تا تصمیم‌گیری در رابطه با آن به دولت بعدی موکول شود. به‌عبارت بهتر اتفاقی که در حال رخ‌دادن است، آن است که دولت یازدهم در ماه‌های پایانی خود تصمیمات محبوبیت‌زایی اتخاذ می‌کند که عملا دشواری‌های اجرا و پیامدهای تورمی آن برای دولت بعد خواهد بود. این امر فارغ از جهت‌گیری سیاسی دولت فعلی و آینده، منطقی به‌نظر نمی‌رسد.
شاید یکی از دلایل تصمیم‌گیری‌های عجولانه در این رابطه همین تعارض منافع باشد. در مجموع به‌نظر می‌رسد لازم است تا به گونه‌ای جلوی این دومینوی افزایش حقوق کارکنان و بازنشستگان گرفته شود. شاید لازم باشد طی مذاکراتی بین دولت جدید و مسوولان دولت فعلی و مجلس، اینگونه طرح‌ها متوقف شده و در آینده و با در نظر گرفتن ملاحظات کارشناسی پیش‌گفته اجرایی شود.



ارسال نظر شما

Protected by FormShield

اخبار خواندنی

منطقی شدن قیمت‌ها و افزایش کیفیت خودرو با سازوکار مجلس؛ واردات مشروط خودرو بازار را رقابتی می‌کند

ساعت کاری بانک‌های خصوصی به روال قبل بازگشت

جزئیات غیر حضوری شدن رجیستری تلفن همراه

فعالیت غیر مجاز شرکت ارم گشت قم/زائران به دفاتر معتبر مراجعه کنند

ساعت کاری بانک‌ها در نیمه دوم سال

پرونده قضایی برای آژانس هوایی که بلیت غیر قانونی اربعین می فروخت

5 میلیون دوز واکسن وارد شد/ واردات فایزر و جانسون هفته آینده

244 هزار مشترک پرمصرف برق در اصفهان جریمه شدند

همه چراغ‌های بورس قرمز شدند!

جراحی اقتصاد کشور با تک نرخی کردن نرخ ارز

آتش نشانان ایران آتش سوزی جنگل های ارمنستان را خاموش کردند

طلسم رهایی از جاده مرگ/بدهی‌ها بزرگراه پارس‌آباد را تعطیل کرد!

روز خوب بورس‌های جهانی

مرز مهران برای بازگشت زائران آماده است

فروش فوق‌العاده رانا پلاس سقف شیشه‌ای ایران‌خودرو آغاز شد

قدردانی استاندار سیستان و بلوچستان از مدیرعامل بانک ملت

پیام مدیرعامل بانک کشاورزی به مناسبت آغاز هفته دفاع مقدس

عملکرد بانک ملت در حوزه تسهیلات فرابانک

افت قیمت جهانی طلا پس از اجلاس فدرال‌رزرو

جهش قیمت نفت خام / برنت 76 دلاری شد

روستاهای سرکویر دامغان آبرسانی می‌شوند/ کلنگ‌زنی یک طرح مهم

معرفی بهترین خودروهای برقی 2021

صعود دلار

روکش آسفالت حفاظتی برای نخستین بار در جاده‌های گیلان اجرا می شود

تورم قطر زیر سه درصد آمد!

فصل تجارت سایت خبری تحلیلی اقتصاد

© - www.fasletejarat.com . All Rights Reserved.